Katedra w Canterbury: 1500 lat fascynującej historii Anglii

Katedra w Canterbury to jeden z najważniejszych zabytków Anglii i miejsce, w którym niemal na każdym kroku można dotknąć średniowiecznej historii.

Canterbury w hrabstwie Kent kojarzy się przede wszystkim z imponującą katedrą. I słusznie – trudno ją pominąć podczas wizyty w mieście. Ale warto zarezerwować czas również na samo miasteczko, pełne średniowiecznych zaułków, zabytków i śladów historii.

Katedra potrafi zainteresować nie tylko dorosłych. I nie bójcie się, że dzieci będą się nudzić. Zwiedzając katedrę mogą brać udział w fascynującej edukacyjnej grze terenowej. Dorośli będą mogli dotknąć historii, zadumać się nad miejscem zabójstwa biskupa Thomasa Becketa (zginął mniej więcej tak samo i z podobnych powodów co nasz biskup Stanisław). No i podziwiać piękny miks stylów od wczesnego romańskiego po renesans. A dzieciaki w tym czasie będą namierzać ukryte zwierzęta, których w katedrze jest zadziwiająco dużo. Witraże, rzeźby, zdobienia i detale, obok których dorośli mogliby przejść obojętnie, stają się częścią zagadki.

Wizyta w katedrze w Canterbury jest jak zanurzenie w historii. Jest tu wszystko: prawie tysiącletnia architektura, ślady średniowiecznych pielgrzymek, królewskie grobowce i oczywiście historia Thomasa Becketa, arcybiskupa Canterbury zamordowanego w katedrze w 1170 roku.

Gotycka katedra w Canterbury należy do najstarszych i najważniejszych kościołów w Anglii i znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Jest również siedzibą arcybiskupa Canterbury, czyli duchowego przywódcy Kościoła Anglii. Historia tego miejsca zaczęła się w 597 roku, kiedy do Kentu przybył święty Augustyn wraz z grupą mnichów wysłanych z Rzymu przez papieża z misją chrystianizacji Anglii. Augustyn osiadł w Canterbury i został pierwszym arcybiskupem.

Katedra od stuleci przyciąga pielgrzymów. W XIV wieku jej sława została uwieczniona przez Geoffreya Chaucera, który w „Opowieściach kanterberyjskich” opisał grupę pielgrzymów podróżujących z Southwark do grobu Thomasa Becketa. Dzieło, pełne humoru i niezwykle trafnych obserwacji obyczajowych, jest dziś jednym z najważniejszych zabytków średniowiecznej literatury angielskiej.

Na fasadzie warto zwrócić uwagę na współczesne rzeźby królowej Elżbiety II i księcia Filipa. Oboje przedstawieni są w tej samej skali, choć w rzeczywistości Filip mierzył około 1,83 m, a Elżbieta II około 1,63 m.

Thomas Becket i morderstwo przed ołtarzem

Jedną z najważniejszych postaci w historii Canterbury jest Thomas Becket. Początkowo był bliskim przyjacielem króla Henryka II, który mianował go arcybiskupem Canterbury. Król liczył, że dzięki temu zyska większy wpływ na Kościół. Szybko jednak okazało się, że Becket nie zamierza podporządkować się monarsze i stanął w obronie niezależności Kościoła.

Konflikt między dawnymi przyjaciółmi narastał. Według tradycji podczas uczty w Boże Narodzenie 1170 roku Henryk II miał wypowiedzieć słowa: „Któż uwolni mnie wreszcie od tego kłopotliwego klechy?”. Nie był to formalny rozkaz, ale czterech rycerzy potraktowało słowa króla jako wezwanie do działania. 29 grudnia 1170 roku przybyli do Canterbury i zamordowali Becketa przed ołtarzem katedry.

Dziś w Kaplicy Męczeństwa znajduje się tablica upamiętniająca arcybiskupa oraz charakterystyczna rzeźba z dwoma stylizowanymi mieczami. Jej cień tworzy kolejne dwa, symbolizujące czterech zabójców. Historia Becketa ma zresztą niezwykłe podobieństwo do dziejów „naszego” świętego Stanisława ze Szczepanowa – również biskupa, który wszedł w konflikt z monarchą i zginął z jego powodu.

KATEDRA W CANTERBURY – KROK PO KROKU

NAWA GŁÓWNA
Choć robi ogromne wrażenie, nawa główna jest jedną z młodszych części katedry. Ukończono ją ponad 600 lat temu. Właśnie tutaj znajduje się również najstarszy witraż świątyni, mający niemal 850 lat. Przedstawia Adama pracującego w Rajskim Ogrodzie. Witraża trzeba trochę poszukać – znajduje się po lewej stronie od wejścia, w dolnej części Great West Window.

KRYPTA
Romańska krypta to najstarsza zachowana część katedry. Niektóre jej fragmenty mają niemal tysiąc lat. Warto przyjrzeć się kapitelom kolumn – wśród dekoracji można znaleźć liczne przedstawienia zwierząt.

KAPLICA MĘCZEŃSTWA
To właśnie tutaj, w północno-zachodnim transepcie, 29 grudnia 1170 roku zamordowano Thomasa Becketa. Po jego kanonizacji Canterbury stało się jednym z najważniejszych celów pielgrzymek w Anglii. W miejscu śmierci arcybiskupa znajduje się dziś pamiątkowa tablica oraz rzeźba z krzyżem i dwoma mieczami.

CHÓR
Chór jest sercem katedry i miejscem, w którym do dziś odbywają się nabożeństwa. Po obu stronach znajdują się bogato rzeźbione stalle, a pośrodku stoi mównica w kształcie orła, z której odczytywana jest Biblia. Ta część katedry została przebudowana w 1176 roku po wielkim pożarze.

GRÓB ARCYBISKUPA CHICHELE
Wychodząc z chóru w stronę Kaplicy Trójcy Świętej, warto zatrzymać się przy niezwykłym grobowcu arcybiskupa Henry’ego Chichele. Dwupoziomowy nagrobek pokazuje duchownego w dwóch zupełnie różnych odsłonach. Na górze Chichele przedstawiony jest jako żyjący, w bogatych szatach odpowiednich dla jego wysokiej pozycji. Poniżej widzimy jego nagie zwłoki. Przesłanie jest proste i dość brutalne: niezależnie od tego, jak wysoko zajdziemy za życia, śmierć wszystkich zrównuje. Inskrypcja przypomina o tym wprost: „Urodziłem się w nędzy, a potem wychowałem się na prymasa. Teraz służę jako pokarm dla robactwa. Oto mój grób”. Co ciekawe, arcybiskup kazał wznieść swój nagrobek jeszcze za życia. Każdego dnia mógł więc przechodząc obok oglądać miejsce, w którym miał zostać pochowany.

KAPLICA TRÓJCY ŚWIĘTEJ
Do Kaplicy Trójcy Świętej prowadzą Schody Pielgrzyma. Ich stopnie są mocno wyślizgane, ponieważ przed wiekami pielgrzymi pokonywali je na kolanach. To najwyżej położona część katedry dostępna dla zwiedzających. Kiedyś znajdowało się tutaj sanktuarium Thomasa Becketa – niezwykle bogata konstrukcja wykonana z marmuru, złota i drogocennych kamieni. W 1538 roku, na rozkaz Henryka VIII, sanktuarium zostało zniszczone. Po dawnej wspaniałości nie pozostało praktycznie nic. Na środku kaplicy płonie dziś świeca wskazująca miejsce, w którym znajdowało się sanktuarium.

W Kaplicy Trójcy Świętej znajdują się również dwa królewskie grobowce – Henryka IV oraz Edwarda z Woodstock, znanego jako Czarny Książę. Nad grobem Czarnego Księcia zachowały się elementy jego wyposażenia wojennego: tarcza, tunika i hełm. To jeden z najbardziej charakterystycznych średniowiecznych grobowców w katedrze.

KAPLICA KORONY
Kaplica Korony była niegdyś miejscem przechowywania niezwykłej relikwii – relikwiarza w kształcie głowy i ramion świętego Thomasa Becketa. W środku znajdowała się górna część jego czaszki. Relikwia była udostępniana najważniejszym pielgrzymom, którzy mogli ją nawet pocałować.

ZWIERZĘTA, KTÓRE TRZEBA ODNALEŹĆ
Jednym z ciekawszych skarbów związanych z katedrą jest średniowieczny bestiariusz. Ta ręcznie wykonana i pięknie iluminowana księga o zwierzętach powstała ponad 700 lat temu i została napisana po łacinie. Motyw zwierząt pojawia się zresztą w całej katedrze. Dzieci mogą wziąć udział w specjalnym queście i poszukiwać ukrytych stworzeń. Są wśród nich między innymi wywerny na witrażach, zwierzęce rzeźby, mityczne stworzenia, a nawet ślad kociej łapy na posadzce.

Po rozwiązaniu wszystkich zagadek na małych odkrywców czeka nagroda. To naprawdę dobry sposób, żeby zainteresować dzieci miejscem, które dla najmłodszych mogłoby wydawać się po prostu kolejnym starym kościołem. Po zwiedzeniu wnętrza warto zajrzeć również do Wielkiego Klasztoru, Ogrodu Ziołowego i krużganków.

Bilety kosztują od £18, dzieci do 17. roku życia bezpłatnie. Bilety można kupić online lub w Visitors Centre przy katedrze. Więcej na stronie oficjalnej Katedry w Canterbury.

Podczas naszej wizyty w Canterbury zatrzymaliśmy się w hotelu Premier Inn. Dużym plusem był piękny widok na samą katedrę – trudno chyba o bardziej charakterystyczny widok na początek i koniec dnia w Canterbury.

fot: Sergiusz Pinkwart/UK LIVE